Onderzoeksinspanning

Met het oog op de onderzoeksinspanning is het van belang het onderzoeksgebied goed te definiëren. Het doel van het onderzoek en de grootte van het gebied (het schaalniveau) bepalen de onderzoeksinspanning. Daarnaast kunnen ook het type gebied en de ligging van het gebied van invloed zijn op de onderzoeksinspanning. In het kennisbankonderdeel Basiskennis grondwater vindt u een beschrijving van de verschillende typen gebieden in Nederland (hoog/laag Nederland, klei-/zandveengebieden).

Drie soorten grondwateronderzoek

Bij een grondwateronderzoek zijn er drie soorten onderzoek te onderscheiden: verkennend, verklarend en voorspellend grondwateronderzoek. Een toelichting op deze soorten grondwateronderzoek vindt u hieronder. Deze indeling in verschillende soorten onderzoek kan u helpen bij het kiezen van een goede onderzoeksstrategie.

1. Verkennend grondwateronderzoek

Verkennend grondwateronderzoek heeft als doel de kansen en de risico’s in een bepaald gebied in kaart te brengen. Zo’n onderzoek kan plaatsvinden op het schaalniveau van een buurt, maar ook op het schaalniveau van een groter gebied, zoals een heel dorp of een hele stad.

Mogelijkheden en randvoorwaarden bij projecten

Bij een verkennend grondwateronderzoek ten behoeve van herinrichtings-, reconstructie- of nieuwbouwprojecten is de onderzoeksstrategie erop gericht de mogelijkheden en de randvoorwaarden ten aanzien van het grondwater in beeld te krijgen. Bijvoorbeeld de kansen voor infiltratie en berging van hemelwater in de bodem. Maar ook de randvoorwaarden waarmee in de ontwerpen rekening moet worden gehouden, bijvoorbeeld ten aanzien van drainage of de noodzaak voor ophogen.

Grondwaterklachten als aanleiding van verkennend grondwateronderzoek

Grondwaterklachten uit een bepaald gebied (straat/wijk/buurt) kunnen de aanleiding zijn om verkennende onderzoeken uit te voeren gericht op het begrenzen van een gebied met een specifieke klacht of het (beleidsmatig) bepalen van gebieden waar sprake is van structurele grondwateroverlast of -onderlast. De onderzoeksstrategie richt zich dan op het afbakenen: waar leiden de grondwaterstanden wel/niet tot een structureel probleem?

Beleid als aanleiding van verkennend grondwateronderzoek

De aanleiding van verkennend onderzoek kan ook beleidsmatig zijn. De onderzoeksstrategie richt zich dan vaak op het verkrijgen van algemeen inzicht in het grondwatersysteem, in fluctuaties van grondwaterstanden en in opgetreden trends van grondwaterstanden. Hiervoor zijn langjarige meetgegevens nodig. Deze verzamelt u met behulp van algemene grondwatermeetnetten. Naast gemeentelijke meetnetten zijn er ook meetnetten van instanties als provincies, waterschappen, drinkwatermaatschappijen en natuurorganisaties. De gegevens dienen als basis voor het ontwikkelen van beleid of om ze te toetsen aan bestaand beleid. Bijvoorbeeld om gebieden in beeld te krijgen met risico op te lage of te hoge grondwaterstanden. Of om effecten van klimaatverandering op de grondwaterstand, en de risico’s voor bebouwing, infrastructuur en/of groen in beeld te brengen.

2. Verklarend grondwateronderzoek

Verklarend grondwateronderzoek voert u uit naar aanleiding van een klacht of een probleem. Vaak is er al een hypothese omtrent de oorzaak van de klacht of het probleem. De onderzoeksstrategie richt zich op het onderbouwen of weerleggen van deze hypothese (door alle mogelijke oorzaken te onderzoeken). In het kennisbankhoofdstuk Juridisch en Beleid treft u een overzicht van mogelijke oorzaken van grondwaterproblemen aan. Het onderzoeksresultaat vormt de basis om op onderbouwde wijze oplossingsrichtingen te bepalen om het probleem of de klacht aan te pakken. Een verklarend onderzoek is meestal op het schaalniveau van een pand of een buurt.

3. Voorspellend grondwateronderzoek

Voorspellend grondwateronderzoek maakt de effecten van een toekomstige maatregel of ingreep op de grondwaterstand inzichtelijk. De onderzoeksresultaten gebruikt u om een ontwerp te detailleren of om de noodzaak van compenserende maatregelen te onderbouwen en de ontwerpparameters daarvoor aan te dragen. De onderzoeksstrategie is gericht op het begrijpen van het functioneren van het lokale grondwatersysteem om te kunnen aangeven hoe de toekomstige grondwatersituatie eruitziet, hetzij via ‘expert judgement’ hetzij via een modelmatige benadering. Voorspellend onderzoek kan op alle schaalniveaus plaatsvinden.

In het onderdeel Aanvullend (veld)onderzoek vindt u meer voorbeelden van onderzoeksstrategieën die passen bij de verschillende typen onderzoek.

Onderzoeksstrategie bij verkennend, verklarend en voorspellend grondwateronderzoek