Schematische weergave stedelijk grondwatersysteem

Het grondwatersysteem heeft betrekking op het water dat zich in de bodem en de ondergrond bevindt en het materiaal waar het water doorheen beweegt. Figuur A geeft het grondwatersysteem in de bebouwde omgeving schematisch weer.

Figuur A Grondwatersysteem bebouwde omgeving

Grondwater in de bebouwde omgeving

In het onderdeel Geohydrologie zijn algemene geohydrologische kenmerken beschreven. Dit onderdeel gaat meer in op de kenmerken van het ondiepe grondwater in de bebouwde omgeving. In de bebouwde omgeving is vaak bij het bouwrijp maken van de grond een zandige ophooglaag aangebracht. Hierdoor is (op oorspronkelijke klei- of veenbodems) een extra watervoerende laag ontstaan: het bovenste watervoerende pakket.

Factoren die het lokale grondwatersysteem beïnvloeden

Er zijn veel factoren die het functioneren van het lokale grondwatersysteem beïnvloeden, zoals:

de bodemopbouw;
de wijze van bouwrijp maken van de grond;
de historie (bijvoorbeeld: is het riool vervangen of is sprake van een oud, drainerend riool; is de straat verzakt, of inmiddels weer op de oorspronkelijke aanleghoogte gebracht?);
de nabijheid en het peil van het oppervlaktewater;
kwel en wegzijging;
de aanwezige begroeiing;
ondergrondse bouwwerken;
neerslag en verdamping. (Een volledigere term voor verdamping is evapotranspiratie , maar voor de leesbaarheid gebruikt de kennisbank de term verdamping.)

Wanneer u een grondwateronderzoek uitvoert of laat uitvoeren, moet u, om de onderzoeksvraag te kunnen beantwoorden, weten hoe het lokale grondwatersysteem werkt. Bij een grondwateronderzoek komen worden bovenstaande factoren onderzocht.

Freatisch grondwaterpeil, verzadigde en onverzadigde zone

De grondwaterstand of het freatisch grondwater Het freatisch vlak (ook wel: de grondwaterspiegel) is de spiegel van het grondwater, die voorkomt in de verzadigde zone en waar alle grondporiën met water gevuld zijn. Het water onder de grondwaterspiegel heet freatisch grondwater, de grond eronder is volledig verzadigd tot aan een eerste slecht doorlatende bodemlaag (bijvoorbeeld klei). geeft aan vanaf waar de poriën tussen de gronddeeltjes volledig gevuld zijn met water. De grondwaterstand is bepalend voor de risico’s op grondwateroverlast of -onderlast en de (on)mogelijkheden voor infiltratie van hemelwater.

In de onverzadigde zone is de ruimte tussen de gronddeeltjes deels gevuld met water en deels gevuld met lucht. Dit is de zone waar de plantenwortels zich ontwikkelen. Het freatisch vlak (of de grondwaterspiegel) is de bovenkant van de verzadigde zone. In de verzadigde zone zijn alle grondporiën met water gevuld. Door de capillaire werking (zuigspanning) van de bodem is de grond boven de grondwaterstand ook nog vochtig. Het water onder het freatisch vlak tot aan de eerste slecht doorlatende laag heet freatisch grondwater.

Figuur B Onverzadigde en verzadigde zone

Op de volgende pagina’s van dit onderdeel vindt u informatie over:

Richtlijnen voor ontwatering